बडिमालिका : पर्यटन श्रद्धा र विश्वासको यात्रा

नेपालको पर्यटन कुनै न कुनै रूपमा धर्म, इतिहास र संस्कृतिसँग गहिरो गरी जोडिएको छ । विशेष चाडपर्वका अवसरमा तीर्थयात्रामा निस्कने हाम्रो परम्परा नै पर्यटनको एउटा सुन्दर रूप हो । इतिहास, धर्म र संस्कृति बिना त कुनै पनि यात्रा अधुरो हुन्छ । पर्यटनको क्षेत्रमा धार्मिक अथवा आध्यात्मिक उद्देश्यले गरिने यात्रा तीर्थाटन पर्यटन हो । धार्मिक पर्यटनको सुरुवात मानव सभ्यताको प्रारम्भिक कालदेखि भएको मानिन्छ । मानिसहरूले जबदेखि धार्मिक विश्वासहरू विकास गर्न थाले, त्यही समय देखि तीर्थाटनमा यात्रा गर्न थालेका हुन् ।

श्रावण शुक्ल पूर्णिमाका दिन मनाइने जनै पूर्णिमा अर्थात् ऋषि तर्पणी पर्वको आफ्नै मौलिक महत्व छ । पछिल्लो समय नदी, ताल र पोखरीमा स्नान गरी गुरु पुरोहितबाट रक्षासूत्र बाँध्दै तीर्थयात्रा गर्ने प्रचलन बढ्दो छ । जनै पूर्णिमामा तीर्थयात्री जाने धेरै धाम छन् । मानसरोवर, गोसाइँकुण्ड, मुक्तिनाथ, स्वर्गद्वारी, छायाँनाथधाम जस्तै सुदूरपश्चिम बाजुराको बडिमालिका पनि धेरै पर्यटक पुग्दछन् ।

बडिमालिकाको यात्रा आत्मज्ञान र परमसतत्यको खोज पनि हो । आधुनिक जीवनशैलीले भौतिक सुख त दिएको छ, तर मानसिक शान्ति र आत्मिक सन्तोष हराउँदै गएको बेला धार्मिक पर्यटकहरू शान्तिको खोजीमा आध्यात्मिक यात्रामा रुचि राख्दछन् । बडिमालिकाको यात्राले ‘म को हुँ ? जीवनको अर्थ के हो ?’ जस्ता गहिरा प्रश्नहरूको उत्तर खोज्न प्रेरित गर्छ । त्यसैले आज शिक्षित र आधुनिक वर्गमा पनि आध्यात्मिक पर्यटन लोकप्रिय बन्दै गएको छ ।

बडिमालिका पूजाआजा गर्ने थलो मात्र होइन, प्राकृतिक सौन्दर्य, सांस्कृतिक परम्परा, योग, ध्यान र तान्त्रिक साधनाको केन्द्र पनि हो । श्रीमद्भागवत र स्कन्दपुराणअनुसार सतीदेवीको बायाँ हातको पाखुरा खसेको स्थान बडिमालिका भएको धार्मिक विश्वास गरिन्छ ।

मन्दिरको इतिहास खोज्ने हो भने, बडिमालिकामा वि.सं. १८४३ मा राजा रणबहादुर शाहले मुग्गल गोत्रका ब्राह्मणलाई मूल पुजारी तोकी बक्सेको लालमोहरको प्रमाण अझै पनि पुजारी परिवारसँग सुरक्षित छ । राष्ट्र निर्माता पृथ्वीनारायण शाहदेखि वीर अमरसिंह थापा, भीमसेन थापा हुँदै राणा शासकहरू र वि.सं. २०३६ सालमा राजा वीरेन्द्रले चढाउनु भएको विशाल घण्टा आज पनि बडिमालिका परिसरमै देख्न सकिन्छ ।